Essen en zandgebied

Leutingewolde ligt aan de noordrand van een dekzandgebied vanuit Drenthe, vroeger omringd door een laagveengebied (dat grotendeels ingeklonken is door vervening en landbouwkundig gebruik). Leutingewolde ligt zelf op de noordelijke, smalle uitloper ervan (ca 1 - 1.5 km breed), net boven NAP. Ten noorden van Leutingewolde, gescheiden door de Bitse, ligt de Leutingewolder-Esch, wat (zeker vroeger) als bouwland diende.
Aan de oostkant van dit gebied liggen Sandebuur en Roderwolde, ook gesitueerd op een zandondergrond.

Op bovenstaande hoogtekaart (Bron R41) is het volgende te zien:
  1. Leutingwolde ligt op het rode deel in het midden;
  2. Rechts de Rodervaart
  3. Het stroomdaal van de Bitse is hier mooi te zien (van onder naar linksboven)

Esdorp

Ondanks de aanwezigheid van een ring is Leutingewolde geen echt brinkdorp, maar is het noordelijkste onderdeel van het Noord-Drentse esdorpenlandschap. Het vroegere middendeel, wat nu de binnenzijde van de ring is, ligt relatief hoog. Om dit centrale deel is de bewoning (ca 7 huizen) gegroepeerd, daarnaast liggen 2 huizen aan het Westeinde, vlakbij de Leutingewolder Esch.
In Leutingewolde komt ook de naam Brink en ook Breede Brink voor, deze is te vinden tussen het Westeinde en de Ring, feitelijk waar deze twee aansluiten en samenkomen op de vroegere toegangsweg. In tegenstelling tot veel esdorpen heeft dit deel nooit een centrale functie gekregen.
Bij en esdorp lagen langs de beekdalen de wei- of madelanden, we zien dit hier ook in de Sielanden (tussen Leutingewolde en de Leutingewolder Esch) aan de Bitse. Hier liggen ook enkele made- of matlanden tussen. Deze werden voornamelijk gebruikt als weidegrond.
De akkergronden liggen op de hoger gelegen Essen en later binnen de Leutingewolder kom: de Brinkakkers
De lagere gronden werden meerstal gebruikt als hooiland, maar gezien de ligging van Leutingewolde werden de landen rond het Leekstermeer, die nog lager lagen, hiervoor gebruikt.
Vaak werden de nabijgelegende heidevelden gebruikt voor het weiden vsn schapen, bijv. het Haarveense Veld of Oost-Roderveld; of dat hier ook geweest is is mij niet bekend.

Essen

Buiten en rond Leutingewolde bevinden zich drie essen (zie ook bovenstaande kaart):
  • Esch van Leutingewolde (+ 1.5 m NAP); lichtgele vlek vlak boven midden
  • de Dobber Es (+ 2.5 m NAP) bij De Dobben; rode deel linskonder
  • De Westeres, nabij het Noordholt, een uitloper en deel van de Zultheres; rode deel onder
Gezicht over de Leutingewolder Es heen,
vanaf Achter de Esch


Uitzicht naar de Leutingewolder Es,
vanaf het oosten


Uitzicht op Noordholt / Westeres